Balıkçılık Terimleri Rehberi: Amatör ve Profesyoneller İçin Kapsamlı Sözlük

Balıkçılık, yalnızca balık yakalamaktan ibaret değildir. Kendine özgü teknikleri, ekipmanları, yöntemleri ve yüzyıllar içinde oluşmuş zengin bir terminolojisi vardır. Bu terimleri doğru bilmek; hem daha verimli avlanmayı sağlar hem de güvenlik, sürdürülebilirlik ve yasal uyum açısından büyük önem taşır.

Bu rehberde, amatör ve profesyonel balıkçılıkta en sık kullanılan terimleri, sade, anlaşılır ve teknik doğruluğu korunmuş şekilde ele alıyoruz.

Balıkçılıkta Temel Kavramlar

Amatör balıkçılık, ticari kazanç amacı olmadan, hobi veya sportif amaçla yapılan balıkçılıktır.
Ticari balıkçılık ise satış ve üretim hedefli, ruhsat ve yasal düzenlemelere bağlı olarak yürütülen avcılık faaliyetidir.

Akıntı, deniz veya göllerde suyun yönlü hareketidir. Akıntının yönü ve hızı, takım ağırlığı ve yem seçimini doğrudan etkiler.
Derinlik, avlanılan suyun tabanına olan mesafedir ve hedef balık türünün belirlenmesinde kritik rol oynar.

Olta ve Donanım Terimleri

Balıkçılığın temel ekipmanları doğru seçilmediğinde av verimi ciddi şekilde düşer.

Olta, misina, iğne, kurşun ve yemden oluşan av aracıdır.
Misina, oltanın ana taşıyıcı hattıdır. Monofilament, örgü (braid) ve fluorocarbon türleri bulunur.
Fluorocarbon misina, suda düşük görünürlüğü sayesinde ürkek balıklar için tercih edilir.

İğne, balığın yakalanmasını sağlayan metal aparattır; numara büyüdükçe iğne küçülür.
Fırdöndü, misinanın kendi etrafında dolanmasını engelleyen döner bağlantı elemanıdır.
Kurşun, takımın suya inmesini ve sabit durmasını sağlar.
Zoka, genellikle deniz balıkçılığında kullanılan, ağırlıklı ve parlak metal yemdir.

Ağ ve Toplu Avcılık Terimleri

Bu terimler daha çok profesyonel ve yarı profesyonel balıkçılıkta kullanılır.

Ağ, balık yakalamak için kullanılan örgü av aracıdır.
Ağ gözü, ağın her bir boşluğunun ölçüsünü ifade eder ve yasal sınırlar içinde olmak zorundadır.

Gırgır, sürü balıklarını çevirerek avlamaya yarayan yöntemdir.
Trol, deniz tabanında veya orta suda çekilen ağlarla yapılan avcılıktır; birçok bölgede sınırlıdır veya yasaktır.
Manyat, ağın denize bırakılması işlemidir.
Vira, ağın veya halatın tekneye geri alınmasını ifade eder.

Av Teknikleri ve Yöntem Terimleri

Çapari, birden fazla iğneden oluşan ve sürü balıkları için kullanılan oltadır.
Paraketa, ana bir hat üzerinde çok sayıda iğne bulunan ve uzun süre suda bırakılan av düzeneğidir.
Sürütme (Trolling), hareket halindeki tekneyle yapılan, genellikle yapay yem kullanılan av tekniğidir.

Yemleme, balığı belirli bir noktaya çekmek amacıyla önceden yem bırakma işlemidir.
Canlı yem, av sırasında canlı olarak kullanılan yem türüdür ve bazı balıklarda yüksek verim sağlar.

Teknoloji ve Navigasyon Terimleri

Modern balıkçılıkta elektronik sistemler vazgeçilmezdir.

GPS, teknenin konumunu, hızını ve rotasını belirler.
Fishfinder (Balık Bulucu), sonar teknolojisiyle su altı derinliğini, dip yapısını ve balık sürülerini tespit eder.
Eko, sonar cihazında balık veya dipten dönen sinyali ifade eder.

Rota, izlenen veya planlanan seyir hattıdır.
Pusula, yön tayini için kullanılan temel navigasyon aracıdır.

Yasal ve Biyolojik Terimler

Av yasağı, balıkların üreme döneminde uygulanan koruma sürecidir.
Boy limiti, avlanmasına izin verilen minimum balık uzunluğudur.
Dip balıkları, deniz veya göl tabanında yaşayan türleri ifade eder.
Sürü balıkları, toplu halde hareket eden balıklardır ve genellikle ağ veya çapari ile avlanır.

Sonuç

Balıkçılık terimlerini bilmek;

• Daha doğru ekipman seçimi
• Güvenli ve verimli avlanma
• Yasal kurallara uyum
• Doğaya ve balık popülasyonuna saygı

açısından büyük önem taşır. Bu rehber, hem yeni başlayanlar hem de deneyimli balıkçılar için kapsamlı bir başvuru kaynağıdır.

A

Ağ
Balık yakalamak için kullanılan, ip veya sentetik liflerden örülmüş av aracı.

Ağ Gözü
Ağın bir birimini oluşturan kare veya baklava şeklindeki açıklık. Balık boyuna göre seçilir.

Akıntı
Deniz veya göllerde suyun belirli bir yönde hareket etmesi. Av verimini doğrudan etkiler.

Amatör Balıkçılık
Ticari amaç gütmeden, hobi veya spor amacıyla yapılan balıkçılık türü.

B

Balast
Teknelerde denge sağlamak için kullanılan ağırlık (su, kum, beton vb.).

Balık Boyu Limiti
Yasal olarak avlanmasına izin verilen minimum balık uzunluğu.

Batık
Suyun altında kalan kaya, gemi kalıntısı veya yapı. Balıkların saklanma alanıdır.

Beden (Takım Bedeni)
Misina takımında ana misinayı ifade eder.

C – Ç

Canlı Yem
Av sırasında canlı olarak kullanılan balık, solucan veya kabuklu.

Çapari
Birden fazla iğne içeren, sürü balıkları için kullanılan takım türü.

Çekme Ağı (Trol Hariç)
Tekneyle çekilerek kullanılan av ağı.

D

Derinlik Bulucu (Fishfinder)
Sualtı derinliğini ve balık sürülerini tespit eden elektronik cihaz.

Dip Balığı
Denizin veya gölün dip kısmında yaşayan balık türleri (mezgit, barbun vb.).

Dönel (Fırdöndü)
Misina burulmasını önleyen metal bağlantı parçası.

E – F

Eko
Sonar cihazlarında balıktan veya zeminden dönen sinyal.

Fırdöndü
Misina burkulmasını önleyen, döner mekanizmalı aparat.

Fluorocarbon Misina
Suda görünürlüğü düşük, aşınmaya dayanıklı misina türü.

G

Gırgır
Büyük sürü balıklarını çevreleyerek avlayan ticari balıkçılık yöntemi.

GPS (Global Positioning System)
Teknelerde konum, rota ve hız belirlemek için kullanılan uydu sistemi.

Göl Balıkçılığı
Tatlı su kaynaklarında yapılan balıkçılık türü.

H – I – İ

Hamsi Sürüsü
Yoğun ve hızlı hareket eden balık topluluğu.

İğne
Balığın ağzına takılması için kullanılan metal av aparatı.

İstavrit Çapari
İstavrit için özel hazırlanmış çok iğneli takım.

K

Kafes Balıkçılığı
Balıkların deniz veya göllerde kafes içinde yetiştirilmesi yöntemi.

Kıyıdan Avcılık
Tekne olmadan, sahilden yapılan balıkçılık.

Kulaç
Ağ uzunluğu ölçüsünde kullanılan geleneksel birim.

L – M

Lüfer Zamanı
Lüfer balığının avlanmaya en uygun olduğu dönem.

Manyat
Ağın denize atılması işlemi.

Misina
Balıkçılıkta ana taşıyıcı ip. Monofilament, örgü ve fluorocarbon türleri vardır.

O – P

Olta
Balık yakalamak için kullanılan misina, iğne, kurşun ve yemden oluşan takım.

Paraketa
Çok sayıda iğnenin ana bir hatta bağlanmasıyla oluşturulan av aracı.

Pusula
Deniz yön tayini için kullanılan klasik navigasyon aleti.

R – S

Rota
Teknenin izlediği yön ve güzergâh.

Sazan Takımı
Sazan balığı için özel hazırlanan dip oltası.

Sürütme (Trolling)
Hareket halindeki tekneyle yapılan avlanma yöntemi.

T

Trol
Dipte veya orta suda çekilerek yapılan ticari balıkçılık yöntemi (yasaklı bölgeleri vardır).

Tekne Balıkçılığı
Motorlu veya motorsuz teknelerle yapılan avcılık.

U – V – Y

Uydu Takibi
Teknelerin GPS üzerinden izlenmesi.

Vira
Ağın veya halatın toplanması.

Yemleme
Balığı belirli bir noktaya çekmek için yem bırakma işlemi.

Z

Zokalı Olta
Ağırlıklı metal yem (zoka) kullanılan av tekniği.