Hangi Belge ile Hangi Boy ve Ebatta Tekne Kullanılır? (Türkiye Detaylı Rehber)
Türkiye’de Tekne Kullanımı Nasıl Sınıflandırılır?
Türkiye’de tekne kullanımı 3 temel kritere göre belirlenir:
- Tekne boyu (metre)
- Gros Tonaj (GT)
- Kullanım amacı
- Özel (gezi, hobi)
- Ticari (tur, balıkçılık, yolcu)
Bu üç unsur, hangi belgeye sahip olman gerektiğini doğrudan belirler.
1️⃣ Belgesiz Kullanılabilen Tekneler (En Küçük Sınıf)
🚤 2.5 Metreye Kadar Motorlu Tekneler
Gerekli Belge: ❌ Gerekmez
Motor Gücü: Genellikle düşük HP
Kullanım Alanı: Kıyıya yakın
Şartlar:
- Özel kullanım
- Ticari faaliyet yok
- Amatör amaçlı
Örnekler:
- Şişme botlar
- Küçük fiber tekneler
- Kürek veya düşük motorlu tekneler
⚠️ Not: Liman başkanlığı kayıt zorunluluğu yine olabilir.
2️⃣ Amatör Denizci Belgesi (ADB) ile Kullanılan Tekneler
📘 Amatör Denizci Belgesi (ADB)
En yaygın ve temel belgedir.
✔️ ADB ile Kullanılabilecek Tekne Özellikleri
| Özellik | Limit |
|---|---|
| Tekne Boyu | 24 metreye kadar |
| Gros Tonaj | Özel kullanım – sınır yok |
| Kullanım | Sadece özel (ticari değil) |
| Deniz | Kıyı ve açık deniz |
Kullanılabilen Tekne Türleri
- Yelkenli tekneler
- Motor yatlar
- Katamaranlar
- Gezi tekneleri (özel)
🚫 Yasaklar
- Yolcu taşıyamaz
- Ticari kazanç sağlayamaz
- Charter (kiralama) yapılamaz
3️⃣ Kısa Mesafe Telsiz Operatör Belgesi (KMT / SRC)
📡 Ne Zaman Gerekir?
Teknede VHF deniz telsizi varsa zorunludur.
Gerekli Belge:
- Kısa Mesafe Telsiz Operatör Belgesi
Kapsam:
- VHF kullanımı
- Acil çağrı prosedürleri
- Deniz haberleşmesi
⚠️ ADB + VHF varsa KMT belgesi olmadan telsiz kullanmak yasaktır.
4️⃣ Ticari Tekneler için Gerekli Belgeler
🚢 Ticari Kullanım Nedir?
- Tur teknesi
- Balıkçı teknesi
- Yolcu taşıyan tekneler
- Kiralık yatlar (charter)
📕 Gerekli Belgeler (Özet)
- Gemi Adamı Cüzdanı
- Ticari Kaptanlık Belgesi
- STCW sertifikaları
- Sağlık raporu
- Psikoteknik (bazı sınıflar)
5️⃣ Ticari Kaptanlık Belgelerine Göre Tekne Boyları
🧭 1️⃣ Kaptan 149 GT (Yat Kaptanı)
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tekne Boyu | Yaklaşık 24–30 metre |
| Gros Tonaj | 149 GT’ye kadar |
| Kullanım | Ticari + özel |
| Alan | Yat, tur teknesi |
🧭 2️⃣ Kaptan 499 GT
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Gros Tonaj | 499 GT’ye kadar |
| Kullanım | Ticari |
| Alan | Yolcu, tur, yük |
🧭 3️⃣ Kaptan 3000 GT ve Üzeri
- Büyük yolcu gemileri
- Uluslararası sefer
- Yük ve kruvaziyer gemileri
6️⃣ Balıkçı Tekneleri İçin Belgeler
Gerekli Belgeler:
- Balıkçı Gemisi Ruhsatı
- Gemi Adamı Belgesi
- Avlanma izinleri
- Liman kayıtları
⚠️ ADB ile ticari balıkçılık yapılamaz.
7️⃣ Yelkenli Teknelerde Özel Durumlar
- Motorlu veya motorsuz fark etmez
- Boyu 24 m altındaysa ve özel ise ADB yeterlidir
- Ticari yelkenli → kaptanlık belgesi gerekir
8️⃣ Özet Tablo: Hangi Belge, Hangi Tekne?
| Tekne Boyu | Kullanım | Gerekli Belge |
|---|---|---|
| ≤ 2.5 m | Özel | Belge gerekmez |
| ≤ 24 m | Özel | Amatör Denizci Belgesi |
| Her boy | VHF varsa | KMT Belgesi |
| ≤ 149 GT | Ticari | Kaptan 149 GT |
| ≤ 499 GT | Ticari | Kaptan 499 GT |
| Balıkçı | Ticari | Balıkçı ruhsat + kaptan |
9️⃣ En Çok Yapılan Hatalar (İnce Ayrıntılar)
- ADB ile turcu gibi yolcu almak ❌
- Telsizi belgesiz kullanmak ❌
- Kayıtsız tekneyle denize açılmak ❌
- Boy değil GT esasının göz ardı edilmesi ❌
Sonuç
Türkiye’de tekne kullanımı sadece teknenin boyuna değil, kullanım amacına ve donanımına göre belirlenir.
Hobi amaçlı kullanıcılar için Amatör Denizci Belgesi yeterli ve en pratik çözümdür, ancak ticari faaliyetlerde profesyonel kaptanlık belgeleri zorunludur.
